Transfer land after death महाराष्ट्रात आजही अनेक ठिकाणी शेतजमीन किंवा घराची नोंद मृत व्यक्तीच्या नावावर असल्याचे दिसते. योग्य माहिती नसल्यामुळे किंवा प्रक्रियेची भीती वाटल्यामुळे अनेक लोक फेरफार करत नाहीत. मात्र जमीन आपल्या नावावर नसेल तर ती विकता येत नाही, कर्ज मिळत नाही आणि भविष्यात मोठे कायदेशीर वाद निर्माण होऊ शकतात.
म्हणूनच या लेखात मृत व्यक्तीच्या नावावरील जमीन आपल्या नावावर करण्याची कायदेशीर प्रक्रिया(Transfer land after death), आवश्यक कागदपत्रे आणि महत्त्वाचे नियम सविस्तर समजून घेऊया.
मोफत मराठी बातम्यांसाठी आमचा ग्रुप जॉईन करा
मृत्यूप्रमाणपत्र – पहिला आणि अत्यावश्यक टप्पा
जमीन हस्तांतरण प्रक्रियेची सुरुवात मृत्यूप्रमाणपत्राने होते.
हे प्रमाणपत्र ग्रामपंचायत, नगरपालिका किंवा महानगरपालिका कार्यालयातून मिळते.
👉 मृत्यूप्रमाणपत्राशिवाय कोणतीही फेरफार किंवा वारस प्रक्रिया सुरू होत नाही.
वारस हक्क प्रमाणपत्र (Legal Heir Certificate)
मृत व्यक्तीचा कायदेशीर वारस कोण आहे हे सिद्ध करण्यासाठी वारस हक्क प्रमाणपत्र आवश्यक असते.
साधारणपणे खालील व्यक्ती कायदेशीर वारस मानले जातात:
- पत्नी किंवा पती
- मुलगा / मुलगी
- आई / वडील (काही परिस्थितीत)
हे प्रमाणपत्र तहसील कार्यालयातून मिळते.
अर्ज करताना मृत्यूप्रमाणपत्र, ओळखपत्र, पत्ता पुरावा आणि कुटुंबाची माहिती द्यावी लागते.
इच्छापत्र (Will) असल्यास काय?
जर मृत व्यक्तीने इच्छापत्र (Will) करून ठेवले असेल, तर त्यामध्ये नमूद केलेल्या व्यक्तीच्या नावावर (Transfer land after death) जमीन हस्तांतरित केली जाते.
काही प्रकरणांमध्ये:
- इच्छापत्र कायदेशीररीत्या सिद्ध करावे लागते
- न्यायालयाकडून Probate आवश्यक असू शकते
👉 इच्छापत्र असल्यास पुढील वाद टाळता येतात.
सर्व वारसांची सहमती का आवश्यक?
जर जमिनीवर एकापेक्षा जास्त वारस असतील, तर:
- सर्व वारसांची लेखी सहमती (NOC) आवश्यक असते
- एखादा वारस आपला हिस्सा सोडत असल्यास त्यासाठी स्वतंत्र दस्तऐवज करावा लागतो
जर सहमती नसेल, तर प्रकरण न्यायालयात जाऊ शकते आणि प्रक्रिया लांबते.
कुळाची जमीन: काय आहे आणि वर्ग-1 मध्ये रूपांतर कसे करावे?
फेरफार अर्ज (Mutation Process)
सर्व कागदपत्रे पूर्ण झाल्यानंतर तालाठी किंवा तहसील कार्यालयात फेरफार अर्ज करावा लागतो.
फेरफार म्हणजे:
- जमिनीच्या महसूल नोंदींमध्ये नाव बदलणे
- 7/12 उताऱ्यावर नवीन मालकाचे नाव नोंदवणे
फेरफारासाठी सामान्यतः खालील कागदपत्रे लागतात:
- मृत्यूप्रमाणपत्र
- वारस हक्क प्रमाणपत्र किंवा इच्छापत्र
- 7/12 उतारा
- सर्व वारसांची सहमती
- ओळख व पत्ता पुरावे
सातबारा उताऱ्यावर नाव कधी बदलते(Transfer land after death)?
फेरफार मंजूर झाल्यानंतर:
- सातबारा उताऱ्यावर नवीन नाव नोंदवले जाते
- ही नोंद ऑनलाइन व ऑफलाइन रेकॉर्डमध्ये दिसते
⏱️ साधारणतः 15 ते 30 दिवसांत ही प्रक्रिया पूर्ण होते, मात्र काही ठिकाणी अधिक वेळ लागू शकतो.
फक्त फेरफार पुरेसा आहे का?
महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे:
✔ फेरफार ही महसूल नोंद आहे
✔ ती पूर्ण मालकीचा अंतिम पुरावा नसतो
जर तुम्हाला:
- जमीन विकायची असेल
- बँक कर्ज घ्यायचे असेल
- मोठा व्यवहार करायचा असेल
तर योग्य कायदेशीर कागदपत्रे व नोंदणी आवश्यक ठरते.
वाद असल्यास काय करावे?
जर वारसांमध्ये वाद निर्माण झाला, तर:
- न्यायालयाचा निर्णय आवश्यक ठरतो
- Succession Certificate घ्यावे लागू शकते
अशा प्रकरणांमध्ये वेळ आणि खर्च जास्त होऊ शकतो.
निष्कर्ष
मृत व्यक्तीच्या नावावरील जमीन आपल्या नावावर करण्यासाठी:
- मृत्यूप्रमाणपत्र
- वारस हक्क प्रमाणपत्र / इच्छापत्र
- सर्व वारसांची सहमती
- फेरफार आणि सातबारा बदल
Transfer land after death ही प्रक्रिया वेळेत पूर्ण केल्यास भविष्यातील कायदेशीर अडचणी टाळता येतात आणि जमिनीचा हक्क सुरक्षित राहतो.
व्हिडिओ पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा