महाराष्ट्रातील शेती आणि शेतीपूरक व्यवसायांमध्ये मोठे योगदान देणाऱ्या महिलांसाठी राज्य सरकारने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. महाराष्ट्र महिला शेतकरी सक्षमीकरण अधिनियम, 2026 अंतर्गत आता पात्र महिलांना महिला शेतकरी प्रमाणपत्र मिळणार आहे.
या प्रमाणपत्रासाठी कृषी विभागाने स्वतंत्र ऑनलाइन पोर्टल सुरू केले आहे. विशेष म्हणजे, महिला शेतकरी म्हणून मान्यता मिळवण्यासाठी जमीन महिलेच्या नावावर असणे ही एकमेव अट राहणार नाही. महिलेचा शेती किंवा शेतीशी संबंधित कामातील प्रत्यक्ष सहभाग महत्त्वाचा मानला जाणार आहे.
मोफत मराठी बातम्यांसाठी आमचा ग्रुप जॉईन करा
महिला शेतकरी प्रमाणपत्र म्हणजे काय?
महिला शेतकरी प्रमाणपत्र हे शेती किंवा शेतीपूरक व्यवसायात प्रत्यक्ष सहभागी असलेल्या महिलेला अधिकृत महिला शेतकरी म्हणून ओळख देणारे प्रमाणपत्र आहे.
यामुळे महिला शेतकऱ्यांचा अधिकृत डेटाबेस तयार करण्यास मदत होणार असून, विविध सरकारी योजना, कृषी कर्ज, विमा, कृषी निविष्ठा आणि कृषी विस्तार सेवांपर्यंत पोहोच सुलभ करण्याचा उद्देश आहे.
जमीन महिलेच्या नावावर असणे आवश्यक आहे का?
नाही.
महिला शेतकरी प्रमाणपत्रासाठी जमीन स्वतःच्या नावावर असणे अनिवार्य नाही. उपलब्ध अधिकृत माहितीनुसार शेती करणाऱ्या किंवा शेतीशी संबंधित कामात प्रत्यक्ष सहभागी असलेल्या महिलांना पात्रतेनुसार प्रमाणपत्र मिळू शकते.
यामध्ये भाडेपट्ट्याने किंवा बटाईने शेती करणाऱ्या महिला तसेच काही भूमिहीन कृषी कामगार आणि शेतीपूरक व्यवसाय करणाऱ्या महिलांचाही समावेश होतो.
कोणत्या महिलांना महिला शेतकरी प्रमाणपत्र मिळू शकते?
सामान्यतः खालील प्रकारच्या शेती किंवा शेतीपूरक कामांमध्ये सहभागी असलेल्या महिला पात्र ठरू शकतात:
- पीक लागवड
- बीजोत्पादन
- फलोत्पादन
- फूलशेती
- मशरूम उत्पादन
- पशुसंवर्धन
- दुग्ध व्यवसाय
- कुक्कुटपालन
- मधुमक्षिकापालन
- मत्स्य व्यवसाय
- रेशीम उत्पादन
- कृषी-वनीकरण
- कंपोस्ट निर्मिती
- चारा उत्पादन
- शेतीमाल प्रक्रिया व मूल्यवर्धन
- शेतमजुरी आणि इतर संबंधित कृषी कामे
अधिकृत पोर्टलनुसार शेतीची व्याख्या व्यापक ठेवण्यात आली आहे.
महिला शेतकरी प्रमाणपत्रासाठी पात्रता
अधिकृत पोर्टलवरील माहितीनुसार अर्जदार महिला:
- महाराष्ट्राची रहिवासी असावी.
- 18 वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त वयाची असावी.
- शेती किंवा शेतीपूरक व्यवसायात प्रत्यक्ष सहभागी असावी.
- वैध आधार कार्ड असणे आवश्यक आहे.
- आधारशी लिंक असलेला मोबाइल क्रमांक आवश्यक आहे.
- संबंधित कृषी काम हे अधिनियमाच्या कक्षेत येणे आवश्यक आहे.
महिला शेतकरी प्रमाणपत्रासाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करायचा?
अर्ज प्रक्रिया ऑनलाइन उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
Step 1: अधिकृत पोर्टलवर जा
महाराष्ट्र कृषी विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटवर उपलब्ध महिला शेतकरी प्रमाणपत्र सेवेत प्रवेश करा.
Step 2: प्राथमिक माहिती भरा
अर्जामध्ये खालील माहिती भरावी लागते:
- आधारप्रमाणे पूर्ण नाव
- आधार क्रमांक
- जिल्हा
- तालुका
- गाव
यानंतर आधारशी लिंक असलेल्या मोबाइल क्रमांकावर OTP पाठवला जातो.
Step 3: OTP Verify करा
मोबाइलवर आलेला OTP टाकून आधार आधारित पडताळणी पूर्ण करावी.
यानंतर नाव, लिंग, जन्मतारीख आणि पत्त्यासंबंधी माहिती पडताळली जाते.
Step 4: अर्जातील माहिती पूर्ण करा
यानंतर मोबाइल नंबर, सध्याचा पत्ता, जात प्रवर्ग आणि आपण करत असलेल्या कृषी कामाचा प्रकार यासारखी माहिती भरावी.
काही प्रकरणांमध्ये कुटुंबातील सदस्याकडे Farmer ID आहे का, याची माहितीही विचारली जाते.
Step 5: अर्ज Submit करा
सर्व माहिती तपासल्यानंतर अर्ज Submit करावा.
अर्जातील माहिती चुकीची किंवा दिशाभूल करणारी असल्यास अर्जावर परिणाम होऊ शकतो, त्यामुळे Submit करण्यापूर्वी सर्व माहिती काळजीपूर्वक तपासणे महत्त्वाचे आहे.
महिला शेतकरी प्रमाणपत्राचे फायदे काय?
महिला शेतकरी म्हणून अधिकृत ओळख मिळाल्यामुळे पात्र महिलांना विविध कृषीविषयक सेवांपर्यंत पोहोच सुलभ होण्याचा उद्देश आहे.
यामध्ये प्रामुख्याने:
- कृषी योजनांचा लाभ
- कृषी कर्ज आणि संस्थात्मक वित्तपुरवठा
- पीक विमा
- कृषी निविष्ठा
- कृषी प्रशिक्षण
- आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानाची माहिती
- बियाणे व इतर कृषी सेवांशी संबंधित सुविधा
- कृषी विस्तार सेवा
- बाजारपेठ, साठवणूक आणि वाहतूक संबंधित सहाय्य
यांचा समावेश होऊ शकतो. मात्र महिला शेतकरी प्रमाणपत्र मिळाल्याने प्रत्येक सरकारी योजनेचा लाभ आपोआप मिळत नाही. संबंधित योजनेच्या स्वतंत्र पात्रता व अटी लागू राहतील.
प्रमाणपत्र मिळण्यासाठी किती वेळ लागेल?
अर्जाला संबंधित पातळीवर मान्यता मिळाल्यानंतर पदनिर्देशित अधिकाऱ्यांकडून 15 दिवसांच्या आत प्रमाणपत्र देण्याची तरतूद असल्याची माहिती उपलब्ध आहे.
महिला शेतकरी प्रमाणपत्रासाठी अधिकृत पोर्टल
महिला शेतकरी प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करण्याची सुविधा महाराष्ट्र कृषी विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे.
महाराष्ट्र कृषी विभागाचे अधिकृत संकेतस्थळ
अधिकृत पोर्टलवर अर्ज, पात्रता आणि संबंधित माहिती तपासता येते.
महत्त्वाचे लक्षात ठेवा
महिला शेतकरी प्रमाणपत्राचा उद्देश शेतीमध्ये प्रत्यक्ष योगदान देणाऱ्या महिलांना अधिकृत ओळख उपलब्ध करून देणे हा आहे. त्यामुळे केवळ जमीन कोणाच्या नावावर आहे यापेक्षा महिला प्रत्यक्ष कोणते कृषी किंवा शेतीपूरक काम करते, याला महत्त्व दिले जात आहे.
तुमच्या कुटुंबातील महिला शेती, पशुपालन, दुग्ध व्यवसाय, कुक्कुटपालन किंवा इतर शेतीपूरक व्यवसायात सहभागी असतील, तर त्यांच्यासाठी या प्रमाणपत्राची पात्रता नक्की तपासा.
विविध सरकारी जॉब, योजना, GR यांची माहिती मिळविण्यासाठी येथे Join करा
व्हिडिओ पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा