Birth Certificate India Process जन्म प्रमाणपत्र (Birth Certificate) हा भारत सरकारकडून दिला जाणारा एक अत्यंत महत्त्वाचा अधिकृत दस्तऐवज आहे. एखाद्या व्यक्तीचा जन्म केव्हा, कुठे आणि कोणाच्या पोटी झाला याची कायदेशीर नोंद या प्रमाणपत्रामध्ये असते. शाळा-कॉलेज प्रवेश, पासपोर्ट, पॅन कार्ड, आधार दुरुस्ती, सरकारी योजना, मालमत्ता व्यवहार तसेच विविध कायदेशीर प्रक्रियांसाठी जन्म प्रमाणपत्र आवश्यक असते.
आजही अनेक नागरिकांकडे जन्म प्रमाणपत्र नसल्यामुळे सरकारी कामांमध्ये अडचणी येतात. त्यामुळे जन्म प्रमाणपत्र कसे काढायचे, कोणते कागदपत्र लागतात आणि प्रक्रिया काय आहे हे जाणून घेणे अत्यंत गरजेचे आहे.
मोफत मराठी बातम्यांसाठी आमचा ग्रुप जॉईन करा
कोण अर्ज करू शकतो?
- नवजात बाळाचे पालक – जन्मानंतर 21 दिवसांच्या आत नोंदणी करणे बंधनकारक आहे.
- लहान मुले किंवा युवक – ज्यांचे जन्म प्रमाणपत्र आधी काढलेले नाही.
- प्रौढ नागरिक – अनेक वर्षांपूर्वी जन्म नोंदणी न झालेली असली तरी योग्य कागदपत्रांसह अर्ज करता येतो.
जन्मानंतर उशिरा अर्ज केल्यास अतिरिक्त पडताळणी व कागदपत्रांची आवश्यकता लागू शकते.
Birth Certificate India Process जन्म प्रमाणपत्रासाठी आवश्यक कागदपत्रे
1) जन्माचा पुरावा
- हॉस्पिटल किंवा नर्सिंग होमचा जन्म नोंद दाखला
- शाळेचे दाखले (Bonafide / Leaving Certificate)
- दहावीची गुणपत्रिका (जिथे जन्मतारीख नमूद आहे)
2) पालकांचे ओळखपत्र
- आधार कार्ड
- पॅन कार्ड
- मतदार ओळखपत्र
- पासपोर्ट (उपलब्ध असल्यास)
3) पत्त्याचा पुरावा
- रेशन कार्ड
- वीज बिल / पाणी बिल
- रहिवासी दाखला
4) इतर कागदपत्रे
- पालकांचे विवाह नोंदणी प्रमाणपत्र (पर्यायी पण उपयुक्त)
- शपथपत्र (Late Registration साठी)
अल्पभूधारक शेतकरी प्रमाणपत्र कसे काढावे? आवश्यक कागदपत्रे आणि अर्ज प्रक्रिया !
Birth Certificate India Process जन्म प्रमाणपत्र कसे मिळवावे? (Step-by-Step Process)
ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया
- राज्य सरकारच्या अधिकृत जन्म-मृत्यू नोंदणी पोर्टलवर भेट द्या
- नवीन नोंदणी / Birth Registration पर्याय निवडा
- अर्ज फॉर्ममध्ये पुढील माहिती भरा:
- बाळाचे/व्यक्तीचे पूर्ण नाव
- जन्म तारीख व वेळ
- जन्म ठिकाण
- आई-वडिलांची नावे
- आवश्यक कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा
- अर्ज सबमिट करा आणि अर्ज क्रमांक जतन ठेवा
- अर्ज मंजूर झाल्यानंतर जन्म प्रमाणपत्र PDF स्वरूपात डाउनलोड करा
ऑफलाइन अर्ज प्रक्रिया
- नगरपालिका / ग्रामपंचायत / महानगरपालिकेच्या कार्यालयात भेट द्या
- जन्म प्रमाणपत्र अर्ज फॉर्म घ्या
- संपूर्ण माहिती भरून आवश्यक कागदपत्रे जोडा
- फॉर्म संबंधित अधिकाऱ्याकडे जमा करा
- पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर जन्म प्रमाणपत्र मिळवा
Birth Certificate India Process जन्म प्रमाणपत्र दुरुस्ती प्रक्रिया
जर जन्म प्रमाणपत्रामध्ये नाव, जन्मतारीख किंवा इतर माहिती चुकीची असेल तर दुरुस्ती करता येते.
दुरुस्तीसाठी लागणारी कागदपत्रे:
- शाळेची गुणपत्रिका
- सरकारी ओळखपत्र
- शपथपत्र
दुरुस्ती अर्ज स्वतंत्रपणे करावा लागतो आणि काही प्रकरणांमध्ये अधिकृत चौकशी केली जाते.
महत्त्वाच्या सूचना
- जन्म नोंदणी जितकी लवकर केली जाईल तितकी प्रक्रिया सोपी होते
- उशिरा अर्ज केल्यास शपथपत्र आणि अतिरिक्त पुरावे लागतात
- जन्म प्रमाणपत्र हे आजीवन वैध दस्तऐवज आहे
- माहिती भरताना स्पेलिंग आणि तारीख काळजीपूर्वक तपासा
निष्कर्ष
Birth Certificate India Process जन्म प्रमाणपत्र हा प्रत्येक नागरिकासाठी अत्यंत आवश्यक असा सरकारी दस्तऐवज आहे. योग्य कागदपत्रे आणि योग्य पद्धतीने अर्ज केल्यास जन्म प्रमाणपत्र मिळवणे आता खूप सोपे झाले आहे. ऑनलाईन आणि ऑफलाइन दोन्ही पर्याय उपलब्ध असल्यामुळे नागरिकांना वेळ आणि मेहनत वाचवता येते.
व्हिडिओ पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा