Home buying tips घर खरेदी करणे हे प्रत्येक सामान्य नागरिकाचे आयुष्यातील एक मोठे स्वप्न असते. अनेक जण आयुष्यभराची कमाई, कर्ज किंवा बचत वापरून घर घेतात. मात्र, योग्य माहिती आणि काळजी न घेतल्यास हे स्वप्न आर्थिक व कायदेशीर अडचणीत बदलू शकते. त्यामुळे घर खरेदी करताना काही अत्यंत महत्त्वाच्या गोष्टी तपासणे गरजेचे आहे.
Home buying tips घर खरेदी करताना या गोष्टी तपासा?
१️⃣ घराचा कायदेशीर मालकी हक्क (Title Clear आहे का?)
घर किंवा फ्लॅट खरेदी करण्यापूर्वी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे मालकी हक्क स्पष्ट आहे का हे तपासणे. विक्रेत्याच्या नावावर घर नोंदणीकृत आहे का, यासाठी खालील कागदपत्रे तपासा:
- ७/१२ उतारा (जमिनीवर बांधलेले घर असल्यास)
- मालमत्ता पत्र (Property Card)
- मागील विक्री करार (Sale Deed)
मालकीवर कोणताही वाद, कर्ज किंवा कोर्ट केस नसल्याची खात्री करा.
२️⃣ बांधकाम परवानग्या व नकाशा मंजुरी
Home buying tips घर किंवा फ्लॅट महानगरपालिका / ग्रामपंचायत / नगर परिषद यांची मंजुरी घेऊनच बांधलेले आहे का हे तपासा.
- मंजूर नकाशा (Sanctioned Plan)
- बांधकाम परवाना (Building Permission)
- भोगवटा प्रमाणपत्र (Occupancy Certificate – OC)
OC नसलेले घर खरेदी करणे भविष्यात धोकादायक ठरू शकते.
३️⃣ बिल्डर / विक्रेत्याची पार्श्वभूमी तपासा
जर तुम्ही बिल्डरकडून फ्लॅट घेत असाल तर:
- बिल्डरची जुनी कामे
- प्रकल्प वेळेत पूर्ण झाले का?
- ग्राहकांच्या तक्रारी आहेत का?
RERA (महारेरा) नोंदणी क्रमांक तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे. RERA नोंदणी नसलेला प्रकल्प टाळावा.
४️⃣ कर आणि देयके (Taxes & Dues)
घरावर कोणतेही थकीत कर नाहीत ना, हे तपासा:
- महापालिका कर
- पाणीपट्टी
- वीज बिल
- सोसायटी मेंटेनन्स
थकीत कर असल्यास ते खरेदीदारावर येऊ शकतात.
५️⃣ विक्री करार (Agreement to Sale) काळजीपूर्वक वाचा
विक्री करारात खालील गोष्टी स्पष्ट असाव्यात:
- घराचे क्षेत्रफळ (Carpet Area)
- एकूण किंमत व हप्ते
- ताबा देण्याची तारीख
- दंड व रद्द करण्याच्या अटी
करार वाचताना घाई करू नका. गरज असल्यास वकीलाचा सल्ला घ्या.
खरेदी खत म्हणजे काय? ते कसे तयार करतात आणि कोणत्या कारणांनी जमिनीची रजिस्ट्री रद्द होऊ शकते?
६️⃣ कर्ज (Home Loan) घेताना काळजी
घरकर्ज घेत असाल तर:
- बँकेने घराची कागदपत्रे तपासली आहेत का?
- व्याजदर (Fixed / Floating) समजून घ्या
- EMI तुमच्या उत्पन्नाच्या मर्यादेत आहे का?
फक्त बँक कर्ज मंजूर झाले म्हणून घर सुरक्षित आहे असे समजू नका; स्वतःही तपासणी आवश्यक आहे.
७️⃣ दस्त नोंदणी (Registration) व मुद्रांक शुल्क
Home buying tips घर खरेदी करताना दस्त नोंदणी करणे बंधनकारक आहे.
- योग्य मुद्रांक शुल्क भरले आहे का?
- खरेदीखत उप-नोंदणी कार्यालयात नोंदणीकृत आहे का?
नोंदणीशिवाय व्यवहार केल्यास कायदेशीर हक्क मिळत नाही.
८️⃣ ताबा (Possession) घेताना तपासणी
घराचा ताबा घेताना:
- प्रत्यक्ष घर पाहा
- पाणी, वीज, ड्रेनेज चालू आहे का?
- करारातील सुविधा मिळाल्या आहेत का?
ताबा प्रमाणपत्र (Possession Letter) घेणे विसरू नका.
९️⃣ सोसायटी कागदपत्रे
फ्लॅट खरेदी केल्यास:
- सोसायटी नोंदणीकृत आहे का?
- शेअर सर्टिफिकेट मिळाले आहे का?
- बाय-लॉज उपलब्ध आहेत का?
🔟 भावनिक निर्णय टाळा
घर खरेदी करताना जाहिराती, ऑफर किंवा दबावाखाली निर्णय घेऊ नका. सर्व कागदपत्रे, कायदेशीर बाबी आणि आर्थिक गणित शांतपणे तपासूनच अंतिम निर्णय घ्या.
✅ निष्कर्ष
Home buying tips घर खरेदी ही एकदाच होणारी आणि आयुष्यभर परिणाम करणारी गुंतवणूक आहे. त्यामुळे योग्य माहिती, कायदेशीर तपासणी आणि तज्ञांचा सल्ला घेतल्यास फसवणूक, नुकसान आणि ताण टाळता येतो. “स्वप्नातील घर” खरेदी करताना घाई न करता प्रत्येक पायरी काळजीपूर्वक उचला, हाच शहाणपणाचा निर्णय ठरेल.
👉 घर खरेदी करण्यापूर्वी ही माहिती प्रत्येकाने वाचायलाच हवी!
Home buying tips ही पोस्ट उपयोगी वाटली असेल तर तुमच्या मित्र-नातेवाईकांना शेअर करा आणि फसवणूक टाळण्यास मदत करा.