जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा दिसत नाही? करा हे ४ सोपे उपाय! | Mahabhulekh

महाराष्ट्रात शेतजमिनीची आपापसातील वाटणी, भावाभावांमधील पोटहिस्से किंवा खरेदी-विक्रीसाठी जमीन मोजणीची प्रक्रिया अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. अनेकदा मोजणी पूर्ण होऊन, फी भरून आणि भूमी अभिलेख अधिकाऱ्यांनी प्रत्यक्ष जागेवर येऊन मोजणी करून ४ ते ६ महिने उलटून जातात. तरीही, जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा (Jamin Mojani Online Map) आणि सुधारित क्षेत्राची माहिती महाभूलेख पोर्टल किंवा ई-मोजणी सिस्टीमवर अपडेट झालेली दिसत नाही.

अशा परिस्थितीमुळे शेतकरी, शेतमजूर आणि मालमत्ताधारकांना बँक कर्ज (Crop Loan/Land Loan), विविध शासकीय योजनांचे लाभ, जमिनीची खरेदी-विक्री किंवा न्यायालयीन प्रकरणांमध्ये मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागतो. चला तर मग, जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा अपडेट न होण्याची मुख्य कारणे कोणती आणि त्यावर त्वरित कायदेशीर व प्रशासकीय उपाययोजना काय कराव्यात, हे सविस्तर समजून घेऊया.

मोफत मराठी बातम्यांसाठी आमचा ग्रुप जॉईन करा

WhatsApp Group	Join Now
Telegram Group	Join Now

१. जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा प्रणालीवर न दिसण्याची प्रमुख कारणे

जमीन मोजणीची प्रत्यक्ष प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरही जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा पोर्टलवर न दिसण्यामागे महसूल आणि भूमी अभिलेख विभागातील काही टप्पे कारणीभूत असतात:

• भूमी अभिलेख कार्यालयातील (DILR) प्रलंबित प्रक्रिया: मोजणी झाल्यानंतर भूमी अभिलेख उपअधीक्षक कार्यालयातील कर्मचाऱ्यांना मोजणीची ‘क-प्रत’ (K-Prat) आणि नवीन पोटहिस्सा नकाशे तयार करावे लागतात. हे नकाशे डिजिटल स्वरूपात तयार करून महाभूलेख व भूमी अभिलेख प्रणालीवर अपलोड करण्यास कर्मचाऱ्यांचा तुटवडा किंवा वेळेचा अभाव यामुळे उशीर होतो. त्यामुळे जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा लगेच उपलब्ध होत नाही.
• तलाठी व महसूल स्तरावरील फेरफार प्रलंबित राहणे: भूमी अभिलेख कार्यालयाकडून मोजणी नकाशा प्राप्त झाल्यानंतर, संबंधित तलाठ्याने ७/१२ उताऱ्यावर नवीन पोटहिस्सा आणि सुधारित क्षेत्र नोंदवण्यासाठी ‘फेरफार’ (Mutation Entry) घालणे गरजेचे असते. जर हा फेरफार मंजूर (Certify) झाला नसेल, तर ऑनलाईन ७/१२ वर जुनेच क्षेत्र आणि नकाशे दिसतात.
• डिजिटल डेटा सिंक (Data Sync) न होणे: भूमी अभिलेख विभाग (Land Records) आणि महसूल विभाग (Revenue Department) या दोन्ही विभागांचे ऑनलाइन पोर्टल परस्पर जोडलेले असतात. काही वेळा सिस्टीममधील तांत्रिक त्रुटींमुळे नवीन डेटाबेसमधील जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा डिजिटल स्वाक्षरीयुक्त उताऱ्यावर वेळेत सिंक होत नाही.

२. ऑनलाईन नकाशा अपडेट करण्यासाठी टप्प्याटप्प्याने उपाययोजना

जर मोजणी होऊन अनेक महिने झाले तरी जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा अपडेट झालेला दिसत नसेल, तर खालीलप्रमाणे पाठपुरावा करा:

टप्पा १: उपअधीक्षक भूमी अभिलेख (DILR) कार्यालयाशी संपर्क साधणे

सर्वात आधी तुम्ही ज्या भूमी अभिलेख कार्यालयात मोजणीसाठी अर्ज केला होता, तेथे प्रत्यक्ष भेट द्या.

• तुमच्या मोजणी अर्जाची ‘पावती’ आणि ‘मोजणी नोंदवही क्रमांक’ (Mojani Case Number) सोबत ठेवा.
• तेथील अधिकाऱ्यांकडून तुमच्या मोजणीची ‘अंतिम क-प्रत’ आणि जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा तयार झाला आहे का, याची चौकशी करा.
• जर क-प्रत तयार असेल, तर ती प्रणालीवर ‘ऑनलाइन अपलोड’ का झाली नाही, याचे कारण विचारा आणि ती त्वरित डिजिटल स्वाक्षरी करून पोर्टलवर अपलोड करण्याची विनंती करा.

टप्पा २: मोजणी नकाशाची आणि क-प्रतीची प्रमाणित प्रत (Certified Copy) मिळवणे

ऑनलाईन डेटा अपडेट होण्यास तांत्रिक कारणास्तव वेळ लागत असल्यास, तुम्ही प्रत्यक्ष प्रमाणित सत्यप्रत (Hard Copy / Certified Copy) मिळवू शकता.

• भूमी अभिलेख कार्यालयात रहीतसर अर्ज करून आणि आवश्यक सरकारी शुल्क भरून जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा प्रणालीत येण्यापूर्वीच त्याची प्रमाणित प्रत हस्तगत करा.
• ही प्रमाणित प्रत कायदेशीरदृष्ट्या पूर्णपणे वैध असते आणि जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा पोर्टलवर उपलब्ध होईपर्यंत तुम्ही बँक कर्ज किंवा इतर कायदेशीर कामांसाठी याचा थेट वापर करू शकता.

महाराष्ट्रात शेतजमीन किती ठेवता येते? कमाल जमीनधारणेचे नियम जाणून घ्या

टप्पा ३: तलाठी कार्यालयात फेरफार नोंदणीची खात्री करणे

भूमी अभिलेख कार्यालयाने मोजणीची क-प्रत महसूल विभागाकडे (तहसीलदार/तलाठी) पाठवल्यानंतर तलाठ्याने त्यानुसार फेरफार घेतला आहे का, हे तपासा.

• तुमच्या गावाच्या तलाठ्याला भेटून मोजणी नकाशाची प्रत सादर करा.
• नवीन पोटहिश्श्यानुसार ७/१२ वर नावे व क्षेत्राची नोंद करण्यासाठी ‘ई-हक्क’ (E-Hakk) प्रणालीद्वारे फेरफार अर्ज दाखल करा.
• फेरफार नोंदीला कोणतीही हरकत न आल्यास १५ ते २१ दिवसांत नवीन पोटहिश्शाचा जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा आणि सुधारित ७/१२ ऑनलाईन उपलब्ध होतो.

टप्पा ४: उपअधीक्षकांकडे लेखी तक्रार/अर्ज सादर करणे

जर कर्मचाऱ्यांकडून टाळाटाळ केली जात असेल, तर ‘उपअधीक्षक भूमी अभिलेख’ (Deputy Superintendent of Land Records) यांच्या नावे लेखी अर्ज सादर करा.

• अर्जात मोजणीची तारीख, भरलेले शुल्क, मोजणी केस नंबर आणि किती महिन्यांपासून जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा उपलब्ध झालेला नाही, याचा स्पष्ट उल्लेख करा.
• अर्जाची एक प्रत स्वीकारल्याचा शिक्का (Acknowledgment Stamped Receipt) आपल्याकडे पुरावा म्हणून सांभाळून ठेवा.

३. ऑनलाईन तक्रार निवारण आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे पाठपुरावा

प्रशासकीय स्तरावर वेळेत दाद न मिळाल्यास तुम्ही खालील ऑनलाईन व कायदेशीर मार्गांचा वापर करू शकता:

• ‘आपले सरकार’ पोर्टलवर तक्रार नोंदवा: महाराष्ट्र शासनाच्या maharashtra.gov.in किंवा aaplesarkar.maharashtra.gov.in या पोर्टलवर जाऊन भूमी अभिलेख विभागाविरुद्ध सेवा देण्यास होणाऱ्या विलंबाबाबत ऑनलाईन तक्रार दाखल करा.
• माहिती अधिकार कायदा (RTI Act): माहिती अधिकार अधिनियम २००५ अंतर्गत अर्ज करून “माझ्या जमीन मोजणी प्रकरण क्र. ____ चा जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा आणि अंतिम क-प्रत तयार झाली आहे का? नसल्यास त्यास जबाबदार अधिकारी कोण आणि ही माहिती ऑनलाईन अपलोड होण्यासाठी काय कालावधी लागेल?” अशी थेट माहिती मागा. RTI मुळे प्रलंबित कामांना वेग मिळतो.
• जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख (DSLR): तालुका स्तरावर प्रश्न न सुटल्यास जिल्हा स्तरावरील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे (जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख) लेखी निवेदन द्या.

शेतकरी व जमीनधारकांसाठी महत्त्वाच्या सूचना:

1. घाईघाईत व्यवहार करू नका: ऑनलाईन प्रणालीवर नवीन पोटहिस्सा किंवा जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा जोपर्यंत दिसत नाही, तोपर्यंत नवीन खरेदी-विक्रीचे व्यवहार करताना प्रत्यक्ष मोजणी नकाशा तपासूनच करा.
2. नियमित महाभूलेख पोर्टल तपासा: महसूल विभागाचे mahabhulekh.maharashtra.gov.in आणि ई-मोजणी पोर्टल वेळोवेळी तपासून तुमचे नवीन क्षेत्र व जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा अपडेट झाला आहे का, याची पडताळणी करत राहा.
3. पावत्या सुरक्षित ठेवा: जमीन मोजणीसाठी भरलेल्या चलनाची पावती, मोजणीदाराने दिलेला पंचनामा आणि अर्जाची प्रत ही कागदपत्रे अत्यंत महत्त्वाची आहेत, ती नेहमी जपून ठेवा.

निष्कर्ष

जमीन मोजणी आणि वाटणी होऊनही ऑनलाईन प्रणालीवर नवीन नकाशे न दिसणे ही केवळ तांत्रिक किंवा प्रशासकीय विलंबाची समस्या आहे. घाबरून न जाता तुमच्या मोजणी क्रमांकासह भूमी अभिलेख कार्यालय आणि तलाठी यांच्याकडे योग्य पाठपुरावा केल्यास जमीन मोजणी ऑनलाईन नकाशा आणि सुधारित क्षेत्र महाभूलेख पोर्टलवर सहज अपडेट करून घेता येते.

विविध सरकारी जॉब, योजना, GR यांची माहिती मिळविण्यासाठी येथे रजिस्टर करा

आमचे लेख मिळवण्यासाठी फॉलो करा : फेसबुक | टेलिग्राम | ट्विटर | इन्स्टाग्राम |  YouTube

आपल्या  माहिती असायलाच हवी  YouTube channel नक्की भेट द्या.

कायदे विषयक माहिती पुस्तके, PDF, GR मिळवण्यासाठी टेलिग्राम चॅनल जॉइन करण्यासाठी येथे क्लिक करा.