Property Documents Checklist घर किंवा प्लॉट खरेदी करणे हे प्रत्येक व्यक्तीच्या आयुष्यातील मोठे स्वप्न असते. पण अनेक जण आकर्षक किंमत, चांगले लोकेशन किंवा बिल्डरच्या आश्वासनांवर विश्वास ठेवून व्यवहार करतात आणि नंतर मोठ्या अडचणीत सापडतात.
आजही महाराष्ट्रात अनेक प्रॉपर्टी व्यवहार वादग्रस्त ठरतात. कारण खरेदीदाराने आवश्यक कागदपत्रांची योग्य पडताळणी केलेली नसते. काही ठिकाणी एकाच प्लॉटची दोन वेळा विक्री झालेली असते, तर काही ठिकाणी कर्ज, न्यायालयीन वाद किंवा अनधिकृत बांधकाम असल्याचे नंतर समोर येते.
म्हणूनच कोणतीही प्रॉपर्टी खरेदी करण्यापूर्वी खालील 11 महत्त्वाची कागदपत्रे (Property Documents Checklist) तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे.
मोफत मराठी बातम्यांसाठी आमचा ग्रुप जॉईन करा
Property Documents Checklist प्रॉपर्टी खरेदी करण्यापूर्वी तपासायची 11 महत्त्वाची कागदपत्रे:
1. 7/12 उतारा (Satbara)
शेतजमीन खरेदी करत असल्यास सर्वप्रथम 7/12 उतारा तपासा.
यामध्ये पुढील माहिती असते:
- मालकाचे नाव
- गट क्रमांक
- क्षेत्रफळ
- पीक नोंद
- बोजा किंवा कर्जाची माहिती
- इतर हक्कधारक
जर मालकाचे नाव आणि विक्रेत्याचे नाव वेगळे असेल तर व्यवहार करण्यापूर्वी कारण समजून घ्या.
2. फेरफार उतारा (Mutation Entry)
फक्त 7/12 पाहून व्यवहार करू नका.
फेरफार उताऱ्यात मालकीमध्ये झालेले सर्व बदल दिसतात.
उदा.
- वारसा
- खरेदी-विक्री
- भेटपत्र
- न्यायालयीन आदेश
फेरफार पूर्ण मंजूर झाला आहे का हे तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे.
3. Search Report
Search Report म्हणजे त्या प्रॉपर्टीचा कायदेशीर इतिहास.
यामध्ये समाविष्ट असते:
- पूर्वीचे मालक
- विक्री व्यवहार
- गहाण व्यवहार
- न्यायालयीन प्रकरणे
- इतर हक्क
सामान्यतः 30 वर्षांचा Search Report वकिलाकडून करून घेणे सुरक्षित मानले जाते.
4. Sale Deed (विक्रीखत)
ही सर्वात महत्त्वाची कागदपत्रांपैकी एक आहे.
यामध्ये:
- विक्रेता
- खरेदीदार
- किंमत
- मालमत्तेचे वर्णन
- सीमा
- व्यवहाराची तारीख
याची नोंदणी झाली आहे का हे तपासा.
फक्त Agreement to Sell वर विश्वास ठेवू नका.
5. Encumbrance तपासणी
प्रॉपर्टीवर बँकेचे कर्ज आहे का?
कोणताही बोजा आहे का?
कोणती कायदेशीर जबाबदारी आहे का?
हे तपासणे आवश्यक आहे.
जर मालमत्ता गहाण असेल तर बँकेची NOC मिळाल्याशिवाय व्यवहार करू नये.
6. NA Order (Non-Agricultural Permission)
जर शेतजमीन प्लॉटमध्ये रूपांतरित केली असेल तर NA Order तपासा.
यामध्ये खात्री करा:
- NA मंजुरी आहे का?
- कोणत्या उद्देशासाठी मंजुरी आहे?
- मंजुरीच्या अटी पाळल्या आहेत का?
NA नसलेल्या जमिनीवर घर बांधताना अडचणी येऊ शकतात.
7. मंजूर लेआउट किंवा मंजूर नकाशा
विशेषतः प्लॉट किंवा बांधकाम प्रकल्पासाठी:
- मंजूर Layout आहे का?
- मंजूर Building Plan आहे का?
- रस्ता मंजूर आहे का?
- आरक्षण तर नाही ना?
हे तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
8. Property Tax Receipt
मालमत्तेचा कर भरलेला आहे का?
बाकी कर आहे का?
महापालिका किंवा ग्रामपंचायतीची कर पावती तपासा.
बाकी कर असल्यास पुढे खरेदीदारालाही अडचणी येऊ शकतात.
9. RERA Registration (लागू असल्यास)
फ्लॅट किंवा नवीन प्रकल्प खरेदी करत असल्यास RERA नोंदणी तपासा.
यामुळे समजते:
- प्रकल्प अधिकृत आहे का?
- पूर्ण होण्याची तारीख
- बिल्डरची माहिती
- मंजूर नकाशे
- परवानग्या
नोंदणी नसलेल्या प्रकल्पात गुंतवणूक करताना अधिक सावध राहा.
10. NOC आणि इतर आवश्यक परवानग्या
काही प्रकरणांमध्ये पुढील NOC आवश्यक असू शकतात.
- सोसायटी NOC
- बँक NOC
- विकासकाची परवानगी
- सहमालकांची संमती
जर मालमत्तेला अनेक मालक असतील तर सर्वांची लेखी संमती आवश्यक असते.
11. विक्रेत्याची ओळख आणि मालकीची पडताळणी
नेहमी तपासा:
- आधार कार्ड
- पॅन कार्ड
- फोटो
- मालकीचे पुरावे
- मोबाईल नंबर
- स्वाक्षरी
जर Power of Attorney वर व्यवहार होत असेल तर ती वैध आणि नोंदणीकृत आहे का हे नक्की तपासा.
महसूल नोंदीतून जमीन गायब झाली? घाबरू नका! ‘या’ पद्धतीने करा तक्रार आणि मिळवा तुमचा हक्क !!
या 5 गोष्टीही नक्की तपासा(Property Documents Checklist)
1. जागेवर प्रत्यक्ष भेट द्या
फक्त कागदपत्रांवर विश्वास ठेवू नका.
प्रत्यक्ष जागा पाहा.
2. शेजाऱ्यांशी चर्चा करा
स्थानिक लोकांकडून माहिती मिळू शकते.
वाद आहेत का?
रस्ता आहे का?
कोणाचा दावा आहे का?
हे समजू शकते.
3. मोजणी करून घ्या
अधिकृत सर्वेअरकडून मोजणी करून घ्या.
क्षेत्रफळ आणि सीमा जुळतात का हे तपासा.
4. वकिलांचा सल्ला घ्या
अनुभवी प्रॉपर्टी वकिलाकडून सर्व कागदपत्रांची तपासणी करून घ्या.
यासाठी खर्च झाला तरी भविष्यात लाखोंचे नुकसान वाचू शकते.
5. फसव्या ऑफरपासून सावध रहा
“आजच बुक करा”
“फक्त आजची ऑफर”
“उद्या किंमत वाढणार”
अशा दबावाखाली कधीही व्यवहार करू नका.
सर्व कागदपत्रे तपासल्याशिवाय पैसे देऊ नका
Property Documents Checklist अनेक लोक टोकन मनी भरतात आणि नंतर अडचणीत येतात.
म्हणून:
✔ सर्व कागदपत्रे तपासा.
✔ कायदेशीर पडताळणी करा.
✔ आवश्यक NOC घ्या.
✔ Search Report करून घ्या.
✔ त्यानंतरच व्यवहार पूर्ण करा.
Property Documents Checklist प्रॉपर्टी खरेदी करताना घाई करणे म्हणजे स्वतःला आर्थिक आणि कायदेशीर अडचणीत ढकलण्यासारखे आहे. काही दिवस जास्त तपासणी करण्यास हरकत नाही, पण कागदपत्रांची पडताळणी न करता लाखो रुपयांची गुंतवणूक करणे धोकादायक ठरू शकते.
7/12 उतारा, फेरफार, Search Report, Sale Deed, NA Order, मंजूर नकाशा, Property Tax, RERA, NOC आणि विक्रेत्याची ओळख यांसारखी कागदपत्रे तपासल्यास भविष्यातील अनेक वाद टाळता येतात.
लक्षात ठेवा — “कागदपत्रे तपासा, मगच व्यवहार करा.”
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Property Documents Checklist FAQ)
1. फक्त 7/12 उतारा पाहून जमीन खरेदी करता येते का?
नाही. 7/12 सोबत फेरफार, Search Report, Sale Deed आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे तपासणे गरजेचे आहे.
2. Search Report किती वर्षांचा असावा?
साधारणपणे 30 वर्षांचा Search Report करून घेणे सुरक्षित मानले जाते.
3. RERA नोंदणी कोणासाठी आवश्यक असते?
फ्लॅट, अपार्टमेंट आणि नवीन रिअल इस्टेट प्रकल्प खरेदी करताना RERA नोंदणी तपासणे आवश्यक आहे.
4. NA Order नसल्यास काय अडचणी येऊ शकतात?
जमिनीचा वापर, बांधकाम परवानगी आणि भविष्यातील व्यवहारांमध्ये अडचणी निर्माण होऊ शकतात.
5. वकिलामार्फत कागदपत्रे तपासणे आवश्यक आहे का?
होय. मोठ्या आर्थिक व्यवहारापूर्वी अनुभवी प्रॉपर्टी वकिलाकडून कायदेशीर पडताळणी करून घेणे हा सर्वात सुरक्षित पर्याय आहे.
📌 तुम्ही कधी जमीन, प्लॉट किंवा फ्लॅट खरेदी केला आहे का? खरेदीपूर्वी कोणते कागदपत्र सर्वात महत्त्वाचे वाटते? तुमचे मत खाली कमेंटमध्ये नक्की सांगा.
📲 अशीच कायदेशीर, जमीन, सरकारी योजना आणि आर्थिक माहिती मराठीत वाचण्यासाठी Mahiti Asaylach Havi ला नियमित भेट द्या आणि ही माहिती तुमच्या मित्र-नातेवाईकांपर्यंत नक्की शेअर करा.
विविध सरकारी जॉब, योजना, GR यांची माहिती मिळविण्यासाठी येथे Join करा
व्हिडिओ पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा