ग्रामपंचायतीमध्ये एखादे सरकारी काम अडकले आहे का? ग्रामसेवक वारंवार भेटूनही काम करत नाही, अर्जावर कार्यवाही होत नाही किंवा आवश्यक दाखला मिळत नाही? अशा परिस्थितीत ग्रामसेवक तक्रार कुठे करावी, हा प्रश्न अनेक नागरिकांना पडतो.
ग्रामसेवक हा ग्रामपंचायतीच्या प्रशासकीय कामकाजातील महत्त्वाचा कर्मचारी आहे. नागरिकांना विविध सेवा मिळवून देण्यासाठी ग्रामपंचायत स्तरावर त्याची भूमिका महत्त्वाची असते. मात्र, कामात विनाकारण विलंब होत असल्यास किंवा कार्यालयीन कामकाजाबाबत अडचणी येत असल्यास नागरिकांना संबंधित वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे दाद मागता येते.
या लेखात ग्रामसेवक तक्रार करण्याची प्रक्रिया, तक्रार कुठे करावी, कोणती कागदपत्रे जोडावीत आणि तक्रार अर्ज कसा लिहावा, याची संपूर्ण माहिती जाणून घेऊया.
मोफत मराठी बातम्यांसाठी आमचा ग्रुप जॉईन करा
ग्रामसेवक तक्रार कुठे करावी?
ग्रामसेवकाकडून काम होत नसेल तर तक्रारीच्या स्वरूपानुसार संबंधित वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे लेखी तक्रार करता येते. ग्रामपंचायत स्तरावर दाद मिळत नसल्यास खालील पर्यायांचा विचार करा.
1. गटविकास अधिकारी (BDO) यांच्याकडे तक्रार
ग्रामसेवक तक्रार करण्यासाठी पंचायत समितीचे गटविकास अधिकारी (BDO) हे महत्त्वाचे संपर्क अधिकारी आहेत. ग्रामसेवक कामात निष्काळजीपणा करत असल्यास, अर्जावर कार्यवाही होत नसल्यास किंवा कार्यालयीन कामकाजात अडथळे येत असल्यास संबंधित पंचायत समितीकडे लेखी तक्रार द्या.
तक्रारीमध्ये पुढील माहिती नमूद करा:
- ग्रामपंचायतीचे नाव आणि गावाचे नाव.
- ग्रामसेवकाचे नाव, माहिती उपलब्ध असल्यास.
- अर्ज सादर केल्याची तारीख आणि आवक क्रमांक.
- कोणते काम प्रलंबित आहे.
- यापूर्वी केलेल्या पाठपुराव्याची माहिती.
- संबंधित अर्ज आणि कागदपत्रांच्या प्रती.
तक्रार सादर केल्यानंतर पोहोच किंवा तक्रार क्रमांक जतन करा.
2. उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी (ग्रामपंचायत)
पंचायत समिती स्तरावर तक्रारीची दखल घेतली जात नसल्यास जिल्हा परिषदेतील संबंधित विभागाकडे तक्रार पुढे नेता येते. ग्रामपंचायत प्रशासनाशी संबंधित विषयासाठी उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी (ग्रामपंचायत) यांच्याशी संपर्क करता येऊ शकतो.
तक्रारीसोबत आधी केलेल्या अर्जाची प्रत, तक्रारीची पोहोच आणि मिळालेले उत्तर जोडावे. संबंधित विषयासाठी कोणता अधिकारी सक्षम आहे, हे जिल्हा परिषद कार्यालयाकडून निश्चित करून घ्यावे.
3. जिल्हा परिषद मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO)
ग्रामसेवक तक्रारीवर संबंधित स्तरावर कार्यवाही होत नसेल, तर जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्यांकडे तक्रार सादर करण्याचा पर्याय उपलब्ध असू शकतो.
तक्रारीमध्ये आधी कोणत्या अधिकाऱ्यांकडे अर्ज केला होता, त्यावर काय उत्तर मिळाले आणि समस्या अद्याप का सुटलेली नाही, हे स्पष्ट लिहा. पुराव्यांसह तक्रार केल्यास प्रकरणाची तपासणी करणे सोपे होते.
4. ऑनलाइन ग्रामसेवक तक्रार कशी करावी?
महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत तक्रार निवारण पोर्टलवर संबंधित विभाग किंवा स्थानिक स्वराज्य संस्थेसाठी पर्याय उपलब्ध असल्यास ऑनलाइन तक्रार नोंदवता येऊ शकते.
ऑनलाइन तक्रार करण्यासाठी:
- महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत तक्रार पोर्टलला भेट द्या.
- उपलब्ध पर्यायांमधून संबंधित विभाग किंवा तक्रारीची श्रेणी निवडा.
- गाव, ग्रामपंचायत आणि समस्येची माहिती भरा.
- अर्जाची प्रत आणि संबंधित पुरावे उपलब्ध असल्यास जोडा.
- तक्रार सादर करून मिळालेला क्रमांक जतन करा.
अधिकृत पोर्टल: https://grievances.maharashtra.gov.in/en
प्रत्येक ग्रामपंचायतविषयक तक्रारीसाठी एकच ऑनलाइन पर्याय उपलब्ध असेल असे नाही. त्यामुळे पोर्टलवर संबंधित विभाग आणि तक्रारीचा प्रकार उपलब्ध आहे का, हे तपासावे.
ग्रामसेवक तक्रार कोणत्या कारणांसाठी करता येते?
खालील परिस्थितींमध्ये संबंधित नियम आणि अधिकारक्षेत्रानुसार तक्रार करता येऊ शकते:
- अर्ज स्वीकारण्यास विनाकारण नकार देणे.
- अर्जावर दीर्घकाळ कार्यवाही न करणे.
- कार्यालयीन वेळेत वारंवार अनुपस्थित राहणे.
- ग्रामपंचायत नोंदी किंवा कागदपत्रांबाबत अनावश्यक विलंब.
- नागरिकांशी गैरवर्तन करणे.
- ग्रामपंचायतीच्या विकासकामांमध्ये अनियमितता असल्याचा संशय.
- शासकीय कामासाठी अनधिकृत पैशांची मागणी केल्याचा आरोप.
लाच मागितल्याचा प्रकार असल्यास सक्षम लाचलुचपत प्रतिबंधक यंत्रणेकडे तक्रार करण्याचा पर्याय विचारात घ्यावा. केवळ प्रशासकीय विलंब आणि भ्रष्टाचाराच्या तक्रारींसाठीची प्रक्रिया वेगवेगळी असू शकते.
“तुमच्या गावात कोणती विकास कामे होणार? मोबाईलवर 2 मिनिटात ग्रामपंचायत विकास आराखडा (GPDP) असा पाहा!”
ग्रामसेवक तक्रार करण्यासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत?
तक्रारीसोबत उपलब्ध पुरावे जोडणे महत्त्वाचे आहे. त्यामध्ये पुढील कागदपत्रांचा समावेश होऊ शकतो:
- मूळ अर्जाची प्रत.
- अर्जाची पोहोच किंवा आवक क्रमांक.
- सादर केलेल्या कागदपत्रांच्या प्रती.
- यापूर्वी केलेल्या तक्रारींच्या प्रती.
- कार्यालयाकडून मिळालेल्या उत्तरांची प्रत.
- प्रकरणाशी संबंधित इतर पुरावे.
मूळ कागदपत्रे सुरक्षित ठेवा आणि तक्रारीसोबत शक्यतो छायांकित प्रती सादर करा. तक्रारीमध्ये वस्तुस्थिती लिहा आणि पुराव्याशिवाय आरोप करणे टाळा.
ग्रामसेवक तक्रार अर्जाचा नमुना
प्रति,
मा. गटविकास अधिकारी,
पंचायत समिती __________,
तालुका __________, जिल्हा __________.
विषय: ग्रामसेवकाकडून कामात होत असलेल्या विलंबाबाबत तक्रार.
महोदय/महोदया,
मी __________, राहणार __________, येथील रहिवासी आहे. मी दिनांक __________ रोजी ग्रामपंचायत __________ येथे __________ या कामासाठी अर्ज सादर केला होता. अर्जाचा आवक क्रमांक __________ आहे.
सदर कामासाठी आवश्यक कागदपत्रे सादर करूनही अद्याप माझ्या अर्जावर कार्यवाही झालेली नाही. याबाबत मी संबंधित कार्यालयात पाठपुरावा केला; मात्र समाधानकारक उत्तर मिळालेले नाही.
तरी माझ्या अर्जाची नियमानुसार तपासणी करून योग्य ती कार्यवाही करण्यात यावी. तसेच विलंबाची कारणे तपासून मला नियमानुसार उत्तर द्यावे, ही विनंती.
सोबत: अर्जाची प्रत, पोहोच आणि संबंधित कागदपत्रे.
आपला/आपली विश्वासू,
नाव: __________
पत्ता: __________
मोबाईल क्रमांक: __________
दिनांक: __________
स्वाक्षरी: __________
ग्रामसेवक तक्रार केल्यानंतरही कार्यवाही झाली नाही तर काय करावे?
तक्रार दिल्यानंतर तिचा क्रमांक किंवा पोहोच जतन करून ठेवा. संबंधित कार्यालयाने दिलेला कालावधी किंवा लागू असलेली सेवा कालमर्यादा लक्षात घेऊन पाठपुरावा करा.
तक्रारीची दखल घेतली जात नसल्यास आधीच्या तक्रारीचा संदर्भ देऊन वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे प्रकरण पुढे सादर करता येते. एखादी अधिसूचित सार्वजनिक सेवा ठरलेल्या कालमर्यादेत मिळत नसल्यास महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियमांतर्गत अपील किंवा इतर उपाय लागू होतात का, हे तपासा.
ग्रामपंचायतीच्या खर्चाची किंवा उपलब्ध नोंदींची माहिती हवी असल्यास माहितीचा अधिकार अधिनियम, 2005 अंतर्गत योग्य सार्वजनिक प्राधिकरणाकडे अर्ज करता येऊ शकतो. मात्र, माहितीचा अधिकार हा प्रत्येक प्रलंबित कामासाठी थेट पर्याय नाही.
ग्रामसेवक काम करत नसेल तर प्रथम लेखी अर्ज द्या आणि त्याची पोहोच जतन करा. त्यानंतर संबंधित पंचायत समितीच्या गटविकास अधिकाऱ्यांकडे ग्रामसेवक तक्रार दाखल करा. दाद मिळत नसल्यास जिल्हा परिषदेच्या संबंधित वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे तक्रार पुढे न्या. ऑनलाइन तक्रार पर्याय उपलब्ध असल्यास त्याचाही वापर करा.
योग्य अधिकारी, स्पष्ट तक्रार आणि आवश्यक पुरावे यामुळे आपल्या समस्येवर नियमानुसार कार्यवाही होण्यासाठी मदत होऊ शकते.
ग्रामपंचायत, सरकारी योजना, जमीन आणि नागरिकांच्या हक्कांविषयी अधिक माहितीसाठी Mahiti Asaylach Havi वेबसाइटला भेट द्या.
विविध सरकारी जॉब, योजना, GR यांची माहिती मिळविण्यासाठी येथे Join करा
व्हिडिओ पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा